Czas jazdy, przerwy i odpoczynki kierowcy busa – weryfikacja po 1 lipca 2026

Nadeszła rewolucja w transporcie lekkim – od 1 lipca 2026 roku kierowcy busów o dopuszczalnej masie całkowitej 2,5-3,5 tony muszą używać tachografu, jeśli wykonują międzynarodowy zarobkowy transport rzeczy. Zaczną ich więc dotyczyć normy czasu jazdy i odpoczynku, które od lat obowiązują w transporcie ciężkim. Co za tym idzie, rozpoczną się kontrole w szerszym zakresie niż dotychczas. W tym artykule zebraliśmy kluczowe przepisy, których trzeba przestrzegać, żeby kierowca i pracodawca uniknęli kar.

Czas prowadzenia pojazdu (Rozporządzenie 561/2006)

To absolutne podstawy, które kontroluje ITD oraz jej zagraniczne odpowiedniki.

Dzienny czas jazdy

Kierowca może prowadzić pojazd 9 godzin między jednym odpoczynkiem dziennym a drugim (lub między odpoczynkiem dziennym a tygodniowym). Ten czas można wydłużyć do 10 godzin, ale tylko dwa razy w tygodniu.

Przerwa po 4,5 godzinach jazdy

Po każdych 4,5 godzinach jazdy kierowca musi zrobić sobie przerwę minimum 45 minut. Alternatywnie dozwolone jest podzielenie przerwy na 2 części: pierwsza minimum 15 minut i druga minimum 30 minut. Ale uwaga! Nie można dopuścić do odwrotnej kolejności, a więc aby druga część przerwy trwała minimum 15 minut.

Tygodniowy i dwutygodniowy czas jazdy

Rozporządzenie 561/2006 określa również limit godzin prowadzenia pojazdu w ciągu tygodnia – maksymalnie 56 godzin.

Suma czasu jazdy w ciągu dwóch kolejnych tygodni nie może przekroczyć 90 godzin. Jeśli więc kierowca w jednym tygodniu wykorzysta maksymalne 56 godzin, w kolejnym może już prowadzić pojazd tylko przez 34 godziny.

Kompleksowe szkolenie z czasu pracy kierowców – zobacz więcej! 

Odpoczynki dzienne i tygodniowe (Rozporządzenie 561/2006)

Oprócz czasu jazdy, rozporządzenie określa również czas odpoczynków oraz to, jak często kierowca musi je robić.

Odpoczynki dzienne

Wyróżniamy dwa rodzaje odpoczynków dziennych: regularny (minimum 11 godzin) i skrócony (minimum 9 godzin). Pomiędzy dwoma odpoczynkami tygodniowymi można wykorzystać maksymalnie 3 skrócone odpoczynki dzienne. Pozostałe muszą być regularne.

Kierowca ma czas na wykorzystanie kolejnego odpoczynku dziennego w ciągu 24 godzin od zakończenia poprzedniego. Na przykład, jeśli skończył odpoczynek dzienny o godz. 7:00 i wyjechał w trasę, musi rozpocząć kolejny odpoczynek najpóźniej o godz. 22:00 (jeśli wykorzystuje odpoczynek skrócony 9 h) albo o godz. 20:00 (jeśli wykorzystuje odpoczynek 11 h).

Odpoczynki tygodniowe

Oprócz odpoczynków dziennych, kierowca musi wykorzystywać odpoczynki tygodniowe. Od momentu zakończenia odpoczynku tygodniowego, musi rozpocząć kolejny najpóźniej po 144 godzinach (6×24 h).

W przypadku odpoczynków tygodniowych, również wyróżniamy ich dwa rodzaje: regularny (minimum 45 godzin) i skrócony (minimum 24 godziny). W ciągu dwóch kolejnych tygodni kierowca może wykorzystać dwa tygodniowe odpoczynki regularne albo jeden regularny i jeden skrócony.

Rekompensata za skrócony odpoczynek tygodniowy

Za każdy odpoczynek tygodniowy krótszy niż 45 godzin kierowcy należy się rekompensata. Jeśli jego odpoczynek tygodniowy trwał np. 36 godzin, ma do odebrania brakujące 9 godzin. Rekompensatę trzeba odebrać przed końcem trzeciego tygodnia po skróconym odpoczynku. Kierowca nie może odebrać np. 4 godzin jednego dnia i 5 godzin drugiego – rekompensata jest odbierana jednorazowo. Kierowca może ją wykorzystać, przedłużając odpoczynek dzienny lub tygodniowy.

Odstępstwo

W ramach odstępstwa kierowca realizujący przewozy międzynarodowe rzeczy może – poza państwem członkowskim siedziby – wykorzystać dwa kolejne skrócone tygodniowe okresy odpoczynku, pod warunkiem, że w ciągu kolejnych czterech tygodni wykorzysta przynajmniej cztery tygodniowe okresy odpoczynku, z których przynajmniej dwa będą regularnymi tygodniowymi okresami odpoczynku. Ponadto kierowca musi wrócić przed rozpoczęciem regularnego tygodniowego okresu odpoczynku trwającego ponad 45 godzin wykorzystywanego jako rekompensata.

Wyjątki (art. 12 Rozporządzenia 561/2006)

Na drodze mogą zdarzyć się nieprzewidziane sytuacje, takie jak utrudnienia w ruchu czy po prostu brak miejsca na postoju. Co w takiej sytuacji ma zrobić kierowca, który wie, że zaraz przekroczy dozwolony czas jazdy?

Rozporządzenie przewiduje takie przypadki. Jeśli kierowca musi kontynuować jazdę, może to zrobić, ale tylko okazjonalnie i tylko z ważnego powodu. W takiej sytuacji, gdy tylko będzie mógł się bezpiecznie zatrzymać, musi zrobić wydruk z tachografu. Na odwrocie należy powołać się na art. 12 561/2006 WE, opisać powód przedłużenia jazdy, napisać datę i się podpisać. Taki wydruk trzeba mieć w samochodzie przez kolejne 56 dni na wypadek kontroli. Następnie powinien być przechowywany w firmie przez 12 miesięcy od daty wydruku.

Wyjątkowo można też przekroczyć maksymalny dzienny i/lub tygodniowy czas prowadzenia pojazdu o 1 lub 2 godziny. Są jednak dwa warunki:

• Kierowca jedzie bezpośrednio na bazę lub do domu.
• Po przyjeździe kierowca musi rozpocząć dowolny odpoczynek tygodniowy w przypadku wydłużenia do 1 godziny lub regularny (45 h) w przypadku wydłużenia do 2 godzin.

W takim przypadku, również trzeba zrobić wydruk z tachografu i go opisać. Jeśli kierowca chce przedłużyć czas jazdy o 2 godziny, najpierw musi zrobić przerwę minimum 30 minut.

Podstawy czasu jazdy i odpoczynków w pigułce

Podsumowując:

Szkolenie z czasu pracy kierowców – platforma e-learningowa! 

*Obrazek powstał z wykorzystaniem AI.