Kierowca a odpowiedzialność przewoźnika za naruszenia przepisów – omówienie tematu

Kto odpowiada za naruszenia przepisów – kierowca czy przewoźnik?

W transporcie drogowym odpowiedzialność za naruszenia przepisów może ponosić zarówno kierowca, jak i przewoźnik – zależnie od rodzaju przewinienia i okoliczności jego popełnienia.

• Kierowca ponosi odpowiedzialność osobistą za swoje bezpośrednie działania – np. przekroczenie prędkości, niezapięcie pasów, używanie telefonu podczas jazdy, jazdę bez wymaganych dokumentów.
• Przewoźnik (firma transportowa) odpowiada przede wszystkim za organizację przewozu i zapewnienie, że jego kierowcy działają zgodnie z przepisami prawa. Może odpowiadać za błędy kierowcy, jeśli nie zapewnił odpowiedniego nadzoru, szkolenia lub zlecił zadania w sposób wymuszający łamanie prawa.

Warto również pamiętać, że zarządzający transportem także ponosi odpowiedzialność za zgodność działalności przewozowej z przepisami prawa. Może odpowiadać administracyjnie (np. utrata dobrej reputacji), cywilnie (za szkody wobec firmy) oraz karnie (w przypadku poważnych naruszeń). Poważne lub bardzo poważne naruszenia mogą skutkować wpisem do rejestru osób niezdolnych do zarządzania transportem. Zarządzający musi faktycznie i trwale kierować operacjami transportowymi. Brak rzetelnego nadzoru może prowadzić do zakazu wykonywania zawodu.

Podstawy prawne odpowiedzialności za naruszenia przepisów

Odpowiedzialność przewoźnika opiera się m.in. na:

• Kodeksie pracy
• Rozporządzeniu (UE) nr 165/2014
• Rozporządzeniu (WE) nr 561/2006
• Przepisach krajowych dotyczących ruchu drogowego i czasu pracy kierowców

Zgodnie z nimi, przewoźnik jako podmiot wykonujący działalność gospodarczą w zakresie transportu musi zapewnić zgodność z przepisami wszystkim osobom pracującym na jego rzecz – w tym kierowcom.

Przykłady naruszeń przepisów i odpowiedzialności

• Przekroczenie czasu jazdy – odpowiada przewoźnik, ponieważ to właśnie on jest odpowiedzialny za organizację czasu pracy kierowcy w taki sposób aby zachować odpowiedni czas odpoczynku i pracy.
• Naruszenia techniczne pojazdu – odpowiedzialność najczęściej spoczywa na przewoźniku, który powinien dbać o stan floty.
• Naruszenia związane z masą i ładunkiem – odpowiedzialność może być współdzielona (załadowca, przewoźnik, rozładowca), ale główny ciężar spoczywa na przewoźniku, który dostarcza ładunek z punktu A do punktu B, ponieważ to on może zostać poddany ewentualnej kontroli na drodze.
• Nieprawidłowa obsługa tachografu – odpowiada w dużej mierze kierowca, ponieważ to on jest bezpośrednio odpowiedzialny za obsługę tachografu, ale błędy wynikające z nieumiejętnego wprowadzania ręcznych czynności do urządzenia powodują kary finansowe także dla przedsiębiorcy. Również nieprawidłowe wykonanie przez kierowcę bądź brak wydruku z tachografu uzasadniającego wykroczenie obarcza pracodawcę – wręcz niemożliwym jest wtedy wybronienie się z naruszenia przepisów dotyczących czasu pracy.
• Brak zapewnionego bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy – pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie odpowiednich warunków pracy.

1. 1. Fragment generowanego przez naszą firmę raportu naruszeń, ukazującego rodzaje naruszeń, wysokość kar oraz osobę za nią odpowiedzialną (kierowca, przedsiębiorca lub zarządzający transportem).

Jak przewoźnik może ograniczyć swoją odpowiedzialność?

Aby nie ponosić odpowiedzialności za błędy kierowców, przewoźnik musi wykazać, że:

• Dołożył należytej staranności przy planowaniu i organizacji pracy,
• Zapewnia kierowcom odpowiednie szkolenia, nie tylko te okresowe,
• Kontrolował przestrzeganie przepisów np. przez analizę danych z tachografu,
• Wyciągnął konsekwencje wobec kierowcy np. zwolnienie w wyniku karygodnego naruszenia,
• Nie zachęca do naruszeń poprzez wypłacanie kierowcom składników wynagrodzenia, które są uzależnione od przebytej odległości bądź od ilości przewożonych rzeczy,
• Spisał z kierowcami stosowne oświadczenia, które zawierają zakres obowiązków kierowcy wpływających na bezpieczeństwo drogowe np. ocena stanu technicznego pojazdu przed realizacją przewozu.

Brak takich działań może skutkować wysokimi karami administracyjnymi, a nawet cofnięciem licencji transportowej.

Współodpowiedzialność i praktyka organów kontrolnych

W praktyce Inspekcja Transportu Drogowego (ITD) oraz sądy administracyjne coraz częściej traktują kierowcę jako wykonawcę poleceń, a odpowiedzialność przenoszą na firmę. Przewoźnik, który nie potrafi udowodnić, że przeciwdziałał naruszeniom, ponosi pełne konsekwencje.

Podsumowanie

Odpowiedzialność za naruszenia przepisów w transporcie drogowym nie jest jednoznaczna. Choć kierowca odpowiada za swoje konkretne działania, to przewoźnik ponosi odpowiedzialność systemową – za organizację pracy, bezpieczeństwo i zgodność z prawem. W praktyce oznacza to, że przewoźnik musi stale monitorować, szkolić i nadzorować swoich pracowników, aby uniknąć kar i utraty dobrej reputacji.