Nieprawidłowa obsługa tachografu – konsekwencje dla kierowcy i przewoźnika.

Główną funkcją tachografu jest rejestrowanie czasu pracy kierowcy. W praktyce jednak urządzenie to jest znacznie bardziej zaawansowane i zapisuje oraz przechowuje wiele dodatkowych informacji. Dane zgromadzone w pamięci tachografu stanowią podstawowy materiał dowodowy wykorzystywany podczas kontroli drogowych oraz kontroli przedsiębiorstw transportowych.

Na podstawie zapisów tachografu inspektorzy weryfikują nie tylko przestrzeganie norm czasu prowadzenia pojazdu i odpoczynku. Lecz także wykrywają przypadki jazdy bez zalogowanej karty kierowcy, oceniają prawidłowość działania urządzenia rejestrującego oraz sprawdzają zgodność danych zapisanych w pamięci tachografu z informacjami znajdującymi się na karcie kierowcy.

Z tego względu nieprawidłowa obsługa tachografu może prowadzić do konsekwencji nie tylko dla kierowcy, ale również dla przewoźnika oraz osoby zarządzającej transportem.

Jakie błędy kierowcy występują najczęściej?

Podczas kontroli regularnie ujawniane są podobne nieprawidłowości. Do najczęściej stwierdzanych należą:

• brak wpisu kraju rozpoczęcia lub zakończenia dziennego okresu pracy,
• nieprawidłowe oznaczanie aktywności, np. wybranie funkcji „inna praca” zamiast przerwy, co skutkuje niezaliczeniem wymaganego odpoczynku,
• prowadzenie pojazdu bez karty kierowcy,
• nieuzasadnione korzystanie z funkcji OUT,
• niewykonanie wymaganych wydruków w sytuacjach szczególnych lub w przypadku wystąpienia odstępstw od przepisów,
• brak reakcji na komunikaty o zdarzeniach lub usterkach wyświetlane przez tachograf,

•niewykonanie wpisu manualnego za okres, w którym karta kierowcy nie była umieszczona w tachografie.

Wielu kierowców traktuje takie sytuacje jako drobne przeoczenia. W praktyce kontrolnej mogą one jednak skutkować stwierdzeniem wielu naruszeń jednocześnie. Szczególnie poważnie oceniane są przypadki prowadzenia pojazdu bez zalogowanej karty kierowcy, ponieważ organy kontrolne kwalifikują je jako jedno z najcięższych naruszeń obowiązków związanych z prawidłowym użytkowaniem tachografu.

Warto pamiętać, że podczas kontroli drogowej inspektorzy mogą zweryfikować aktywność kierowcy oraz historię użytkowania pojazdu za dzień kontroli i poprzedzające go 56 dni. Znacznie szerszy zakres obejmuje kontrola przedsiębiorstwa, podczas której analizie mogą zostać poddane dane oraz dokumentacja dotyczące nawet 365 dni poprzedzających rozpoczęcie kontroli.

Kiedy może pojawić się podejrzenie manipulacji?

Nie każda stwierdzona nieprawidłowość jest wynikiem celowego działania kierowcy. Istnieją jednak sytuacje, które z perspektywy organów kontrolnych mogą świadczyć o próbie manipulowania zapisami tachografu lub zakłócania jego prawidłowego funkcjonowania.

Do przypadków obarczonych najwyższym ryzykiem należą:

• korzystanie z karty kierowcy należącej do innej osoby,
• prowadzenie pojazdu bez zalogowanej karty kierowcy pomimo obowiązku jej używania,
• stosowanie urządzeń lub rozwiązań zakłócających prawidłową pracę tachografu.

W takich przypadkach kontrola nie ogranicza się wyłącznie do stwierdzenia samego incydentu. Organ kontrolny może uznać, że doszło do świadomego naruszenia przepisów, a także do celowej próby ingerencji w prawidłowe funkcjonowanie urządzenia rejestrującego. Tego rodzaju działania są traktowane szczególnie surowo i mogą skutkować poważnymi konsekwencjami zarówno dla kierowcy, jak i dla przedsiębiorcy.

Co grozi kierowcy?

Konsekwencje stwierdzonych nieprawidłowości zależą od rodzaju naruszenia oraz okoliczności jego popełnienia.

Podczas kontroli drogowej kierowca może zostać ukarany mandatem karnym. W przypadku szczególnie poważnych naruszeń inspektor ma również możliwość zatrzymania prawa jazdy za pokwitowaniem. W praktyce często oznacza to konieczność skierowania na miejsce innego kierowcy.  Co prowadzi do przestoju pojazdu oraz opóźnień w realizacji przewozu.

Niezależnie od sankcji finansowych kierowca powinien liczyć się także z konsekwencjami zawodowymi. Zwłaszcza jeśli podobne nieprawidłowości występują regularnie lub mają charakter powtarzalny. Tego rodzaju sytuacje mogą negatywnie wpływać na ocenę rzetelności kierowcy oraz jego dalszą współpracę z przewoźnikiem.

Dlaczego skutki odczuwa również przewoźnik?

Przewoźnik odpowiada nie tylko za organizację przewozów, lecz również za sprawowanie skutecznego nadzoru nad przestrzeganiem przepisów przez kierowców. Z tego względu konsekwencje stwierdzonych naruszeń często nie ograniczają się wyłącznie do odpowiedzialności kierowcy.

Szczególną uwagę organów kontrolnych zwracają naruszenia o charakterze powtarzalnym oraz sytuacje wskazujące na brak właściwego nadzoru w przedsiębiorstwie. W takich przypadkach analizie podlega nie tylko zachowanie konkretnego kierowcy. Ale również sposób funkcjonowania firmy, organizacja pracy oraz stosowane procedury nadzorcze i kontrolne.

Istotne znaczenie ma także kwalifikacja naruszenia. Nawet pojedyncze naruszenie zakwalifikowane jako najpoważniejsze (NN), takie jak m.in. prowadzenie pojazdu bez zalogowanej karty kierowcy. Może skutkować nie tylko nałożeniem kary pieniężnej, lecz również wszczęciem postępowania w zakresie oceny dobrej reputacji przedsiębiorcy.

Utrata dobrej reputacji lub brak skutecznej obrony w toku takiego postępowania może doprowadzić do cofnięcia uprawnień do wykonywania zawodu przewoźnika drogowego. W praktyce oznacza to jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla dalszego prowadzenia działalności transportowej.

Jak ograniczyć ryzyko?

Najskuteczniejszym sposobem ograniczania liczby naruszeń jest połączenie regularnych szkoleń kierowców z bieżącą analizą danych pobieranych z tachografów.

Jak również skorzystać ze szkolenia z obsługi tachografu cyfrowego.

W praktyce warto zwracać szczególną uwagę na:

• prawidłowe wykonywanie wpisów manualnych,
• poprawne oznaczanie aktywności kierowcy,
• wprowadzanie kodów państw rozpoczęcia i zakończenia pracy,
• zgodność zapisów pomiędzy pamięcią tachografu a kartą kierowcy,
• analizę zdarzeń i usterek rejestrowanych przez tachograf,
• przypadki prowadzenia pojazdu bez karty kierowcy lub nieuzasadnionego korzystania z funkcji OUT.

Wiele naruszeń nie wynika ze złej woli kierowców, lecz z utrwalonych, nieprawidłowych nawyków lub niewystarczającej znajomości zasad obsługi tachografu. Z tego względu regularna weryfikacja zapisów oraz systematyczne przypominanie podstawowych obowiązków związanych z obsługą urządzenia pozostają jednymi z najskuteczniejszych narzędzi ograniczania ryzyka naruszeń i związanych z nimi konsekwencji.

Podsumowanie

Nie każda nieprawidłowość związana z obsługą tachografu jest wynikiem celowego działania kierowcy. Podczas kontroli decydujące znaczenie mają jednak dane zapisane w pamięci urządzenia, ponieważ to one stanowią podstawę oceny przestrzegania obowiązujących przepisów.

Z tego względu nawet pozornie drobne błędy mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zarówno dla kierowcy, jak i dla przedsiębiorcy. Im większa świadomość zasad prawidłowej obsługi tachografu oraz im bardziej systematyczna kontrola rejestrowanych danych. Tym mniejsze ryzyko stwierdzenia naruszeń podczas kontroli drogowej lub kontroli przedsiębiorstwa.

*Obrazek powstał z wykorzystaniem AI.