Odpowiedzialność kierowców w transporcie międzynarodowym busami – najważniejsze zasady po zmianach

Od 1 lipca 2026 roku przepisy dotyczące czasu prowadzenia pojazdu i tachografów objęły część pojazdów oraz zespołów pojazdów o DMC powyżej 2,5 tony i do 3,5 tony. Dotyczy to międzynarodowego transportu drogowego rzeczy oraz przewozów kabotażowych. Czas pracy kierowców busów po 1 lipca 2026 roku musi być planowany według zasad stosowanych dotychczas głównie w transporcie ciężkim. Kierowca ma obowiązek korzystać z tachografu oraz przestrzegać limitów czasu jazdy, przerw i odpoczynków. Co ważne, tachograf należy stosować podczas całej trasy przewozu, a nie dopiero od momentu przekroczenia granicy.

Dla przedsiębiorcy oznacza to konieczność wyposażenia pojazdu w inteligentny tachograf drugiej generacji oraz odpowiedniego przygotowania kierowców. Szczególnej uwagi wymagają dwa obszary:

• przestrzeganie czasu jazdy, przerw i odpoczynków;

• prawidłowe korzystanie z karty kierowcy i tachografu.

Czas pracy kierowców busów po 1 lipca 2026 – najważniejsze normy

Podstawowy dzienny limit prowadzenia pojazdu wynosi 9 godzin. Dwa razy w tygodniu kierowca może wydłużyć go do 10 godzin.

Łączny czas prowadzenia nie może przekroczyć:

• 56 godzin w jednym tygodniu;

• 90 godzin w ciągu dwóch kolejnych tygodni.

Po maksymalnie 4 godzinach i 30 minutach jazdy kierowca musi wykorzystać co najmniej 45 minut przerwy. Może podzielić ją na dwie części: najpierw minimum 15 minut, a następnie minimum 30 minut.

Odpoczynek dzienny

Regularny odpoczynek dzienny trwa co najmniej 11 godzin. Może zostać wykorzystany jednorazowo albo w dwóch częściach:

• pierwszej trwającej co najmniej 3 godziny;

• drugiej trwającej co najmniej 9 godzin.

Kierowca może również wykorzystać skrócony odpoczynek dzienny, trwający co najmniej 9 godzin, ale krócej niż 11 godzin. Takie skrócenie jest dopuszczalne maksymalnie trzy razy pomiędzy dwoma tygodniowymi okresami odpoczynku.

Odpoczynek tygodniowy

Regularny odpoczynek tygodniowy trwa co najmniej 45 godzin. Odpoczynek skrócony może trwać krócej, ale nie mniej niż 24 kolejne godziny.

Każde skrócenie trzeba zrekompensować równoważnym okresem odpoczynku. Rekompensatę należy wykorzystać najpóźniej przed końcem trzeciego tygodnia następującego po tygodniu, w którym doszło do skrócenia.

Kierowca wykonujący międzynarodowy przewóz rzeczy może skorzystać z dwóch kolejnych skróconych odpoczynków tygodniowych. Jest to możliwe, jeżeli oba rozpoczynają się poza państwem siedziby przedsiębiorstwa oraz poza państwem zamieszkania kierowcy.

Dodatkowo w ciągu czterech kolejnych tygodni kierowca musi wykorzystać co najmniej cztery tygodniowe okresy odpoczynku, w tym przynajmniej dwa regularne. Następny tygodniowy odpoczynek należy poprzedzić łączną rekompensatą za oba skrócenia.

Regularnego tygodniowego odpoczynku oraz odpoczynku trwającego ponad 45 godzin, wykorzystywanego jako rekompensata, nie można spędzać w kabinie. Przedsiębiorca powinien więc uwzględnić w planowaniu trasy odpowiednie miejsce zakwaterowania.

Karta kierowcy i tachograf – najważniejsze zasady

Karta kierowcy jest przypisana do konkretnej osoby. Kierowca powinien korzystać wyłącznie z własnej, ważnej karty i prawidłowo obsługiwać tachograf przez cały okres wykonywania przewozu.

Tachograf rejestruje między innymi czas prowadzenia pojazdu, przerwy, odpoczynki, inną pracę, okresy dyspozycyjności, prędkość oraz przebytą drogę.

Samo włożenie karty do urządzenia nie wystarczy. Kierowca musi wiedzieć, jak:

• wybierać właściwy rodzaj aktywności;

• wykonywać wpisy manualne;

• przygotowywać wymagane wydruki;

• reagować na awarię tachografu albo karty.

Cudza karta kierowcy – wysokie kary i zatrzymanie prawa jazdy

Korzystanie z karty należącej do innego kierowcy jest jednym z najpoważniejszych naruszeń. W polskim taryfikatorze zostało zakwalifikowane jako najpoważniejsze naruszenie (NN). Kara dla kierowcy wynosi 2000 zł.

Podczas kontroli za granicą wysokość sankcji zależy od przepisów obowiązujących w danym państwie. Oprócz kary finansowej możliwe jest również unieruchomienie pojazdu, a w szczególnych okolicznościach także odpowiedzialność karna.

Używanie cudzej karty w celu ukrycia przekroczenia czasu jazdy lub obowiązkowego odpoczynku może również doprowadzić do zatrzymania prawa jazdy na 3 miesiące.

Jazda bez karty – kiedy jest dopuszczalna?

Nie każdy przypadek jazdy bez karty oznacza świadome naruszenie. Przepisy przewidują szczególną procedurę w razie uszkodzenia, niesprawności, utraty albo kradzieży karty.

Kierowca powinien wtedy wykonywać odpowiednie wydruki z tachografu, uzupełniać wymagane informacje i podpisać dokumenty. Musi także złożyć wniosek o kartę zastępczą w wymaganym terminie.

Co do zasady bez karty można prowadzić pojazd maksymalnie przez 15 dni kalendarzowych. Okres może być dłuższy, jeśli jest to konieczne do powrotu pojazdu do bazy, a kierowca potrafi wykazać przyczynę braku możliwości użycia karty.

Prawidłowo udokumentowaną awarię lub utratę karty należy więc odróżnić od celowej jazdy bez rejestrowania aktywności.

Kary za błędy związane z tachografem i kartą

Polski taryfikator przewiduje następujące kary dla kierowców:

Niektóre z tych naruszeń mogą skutkować zatrzymaniem prawa jazdy na 3 miesiące. Konsekwencje mogą zostać wyciągnięte również wobec przedsiębiorstwa oraz osoby zarządzającej transportem. Poważne albo powtarzające się uchybienia mogą wpływać na ocenę dobrej reputacji przewoźnika.

Szkolenie kierowców i odpowiedzialność przedsiębiorcy

Objęcie busów obowiązkiem stosowania tachografów oznacza, że wielu kierowców musi zdobyć nową, praktyczną wiedzę. Szkolenie powinno obejmować nie tylko normy czasu jazdy, ale także obsługę tachografu, wykonywanie wpisów manualnych i reagowanie na awarie.

Przedsiębiorca odpowiada natomiast za właściwą organizację przewozu. Powinien planować trasy tak, aby kierowca miał realną możliwość wykorzystania wymaganych przerw i odpoczynków.

Najlepszym rozwiązaniem jest połączenie:

• realistycznego planowania tras;

• regularnej kontroli zapisów z tachografu;

• praktycznych szkoleń kierowców.

Takie działania pozwalają wcześniej wykrywać błędy i ograniczać ryzyko kar, zatrzymania prawa jazdy oraz problemów podczas zagranicznych kontroli.

Podsumowanie

Czas pracy kierowców busów po 1 lipca 2026 roku podlega konkretnym limitom czasu prowadzenia, przerw i odpoczynków. Wszystkie wymagane aktywności muszą być również prawidłowo rejestrowane w tachografie. Dla kierowcy najważniejsze jest przestrzeganie norm oraz korzystanie wyłącznie z własnej karty. Przedsiębiorca powinien natomiast zadbać o właściwe planowanie tras, kontrolę zapisów i praktyczne przygotowanie kierowców do nowych obowiązków.

*Obrazek powstał z wykorzystaniem AI.