Umowa o pracę, zlecenie czy B2B? Jak zatrudnić kierowcę w transporcie międzynarodowym?

Zatrudnienie kierowcy wykonującego międzynarodowy transport drogowy może odbywać się na podstawie umowy o pracę, umowy cywilnoprawnej albo w ramach współpracy z osobą prowadzącą działalność gospodarczą. Wybór właściwej formy nie powinien być jednak uzależniony wyłącznie od kosztów zatrudnienia. Istotne jest przede wszystkim to, w jaki sposób kierowca będzie faktycznie wykonywał swoje obowiązki.

Umowa o pracę a umowa cywilnoprawna

Podstawowe znaczenie przy wyborze formy zatrudnienia ma art. 22 Kodeksu pracy.

Zgodnie z art. 22 § 1 k.p. przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca zobowiązuje się do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Zgodnie z art. 22 § 1¹ k.p. zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Natomiast art. 22 § 1² k.p. stanowi, że nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy określonych w § 1.

Oznacza to, że o charakterze zatrudnienia decydują przede wszystkim rzeczywiste warunki współpracy. Jeżeli kierowca wykonuje pracę osobiście, pozostaje pod kierownictwem przedsiębiorcy lub dyspozytora, wykonuje zadania w określonym czasie i jest organizacyjnie podporządkowany przedsiębiorcy, występują przesłanki właściwe dla stosunku pracy.

Sama nazwa umowy nie zmienia tego charakteru.

Umowa o pracę

Umowa o pracę jest właściwym rozwiązaniem przede wszystkim wtedy, gdy kierowca wykonuje pracę w sposób podporządkowany pracodawcy i stanowi część organizacji przedsiębiorstwa.

Rodzaje umów o pracę określa art. 25 § 1 k.p., natomiast elementy, które powinna zawierać umowa o pracę, wskazuje art. 29 k.p.

W przypadku kierowcy wykonującego transport międzynarodowy istotne jest prawidłowe określenie rodzaju pracy oraz miejsca jej wykonywania. Umowa o pracę wiąże się również z zastosowaniem przepisów prawa pracy dotyczących m.in. czasu pracy, wynagrodzenia, urlopu wypoczynkowego i innych uprawnień pracowniczych.

W odniesieniu do kierowców przepisy Kodeksu pracy są uzupełniane przez ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców.

Poznaj nasza ofertę kadrowo – płacową. 

Umowa zlecenia

Umowa zlecenia jest umową cywilnoprawną uregulowaną w art. 734 i nast. Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 750 k.c. przepisy dotyczące zlecenia stosuje się odpowiednio do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami.

Zawarcie z kierowcą umowy zlecenia jest dopuszczalne, jeżeli rzeczywisty sposób wykonywania usług odpowiada stosunkowi cywilnoprawnemu. Umowa taka nie może jednak służyć wyłącznie do zastąpienia umowy o pracę.

Jeżeli kierowca wykonuje pracę w warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p., zastosowanie znajduje zasada wynikająca z art. 22 § 1¹ i § 1² k.p., niezależnie od nazwy zawartej umowy.

Współpraca B2B

Innym rozwiązaniem jest współpraca z kierowcą prowadzącym działalność gospodarczą. W takim przypadku kierowca nie występuje jako pracownik, lecz jako przedsiębiorca świadczący usługi na rzecz przewoźnika.

B2B może być prawidłową formą współpracy, jeżeli kierowca rzeczywiście zachowuje samodzielność właściwą działalności gospodarczej. Znaczenie ma m.in. sposób organizowania pracy, możliwość świadczenia usług na rzecz innych podmiotów oraz ponoszenie ryzyka gospodarczego.

Na gruncie podatku dochodowego znaczenie ma również art. 5b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który wskazuje przesłanki wyłączające uznanie wykonywanych czynności za pozarolniczą działalność gospodarczą.

Nie oznacza to jednak, że współpraca z jednym kontrahentem zawsze wyklucza B2B. O jej charakterze decyduje całokształt stosunku prawnego.

Czy po umowie o pracę można przejść na B2B lub zlecenie?

Samo wcześniejsze zatrudnienie na podstawie umowy o pracę nie powoduje zakazu późniejszego zawarcia umowy zlecenia lub umowy B2B. Możliwa jest więc zmiana podstawy współpracy.

Problem pojawia się wtedy, gdy zmiana ma wyłącznie charakter formalny, a warunki wykonywania pracy pozostają takie same.

Jeżeli po rozwiązaniu umowy o pracę kierowca nadal wykonuje te same obowiązki, według ustalonego przez przedsiębiorcę grafiku, podlega poleceniom dyspozytora i pozostaje w takim samym podporządkowaniu, samo zawarcie umowy B2B nie wyłącza zastosowania art. 22 k.p.

Inaczej należy ocenić sytuację, w której wraz ze zmianą umowy rzeczywiście zmienia się sposób współpracy, a kierowca zaczyna działać jako niezależny przedsiębiorca.

Nie można zatem mówić o bezwzględnym zakazie przechodzenia z umowy o pracę na B2B lub zlecenie. Niedopuszczalne jest natomiast zastępowanie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu pracowniczego sposobu wykonywania pracy.

Przejście z B2B lub zlecenia na umowę o pracę

W drugą stronę przejście jest oczywiście możliwe. Strony mogą zakończyć współpracę cywilnoprawną i zawrzeć umowę o pracę.

Może być to również konieczne, jeżeli sposób wykonywania obowiązków w rzeczywistości odpowiada stosunkowi pracy. Jeżeli kierowca jest podporządkowany przedsiębiorcy, wykonuje pracę osobiście, według ustalonego harmonogramu i pod jego kierownictwem, dalsze utrzymywanie umowy cywilnoprawnej może prowadzić do zakwestionowania jej charakteru na podstawie art. 22 k.p.

Czas pracy kierowcy na B2B i zleceniu

Przejście na umowę cywilnoprawną lub B2B nie oznacza, że przepisy dotyczące czasu pracy kierowców przestają mieć zastosowanie.

Ustawa o czasie pracy kierowców zawiera odrębny rozdział dotyczący osób niepozostających w stosunku pracy. Zgodnie z art. 26a ustawy przepisy tego rozdziału stosuje się do określonych przedsiębiorców oraz osób wykonujących przewóz drogowy.

Art. 26b ust. 1 określa czas pracy tych osób, natomiast art. 26c ust. 1 przewiduje przeciętny limit 48 godzin tygodniowo w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy. Czas ten może zostać przedłużony do 60 godzin, jeżeli średni tygodniowy czas pracy w okresie rozliczeniowym nie przekroczy 48 godzin.

Oznacza to, że wybór B2B nie pozwala na całkowite pominięcie regulacji dotyczących czasu pracy.

Czas prowadzenia pojazdu i odpoczynki

W międzynarodowym transporcie drogowym zastosowanie ma również rozporządzenie (WE) nr 561/2006.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia dzienny czas prowadzenia pojazdu nie może co do zasady przekraczać 9 godzin, przy czym może zostać przedłużony do 10 godzin nie więcej niż dwa razy w tygodniu. Art. 6 ust. 2 i 3 określa odpowiednio limit 56 godzin tygodniowo oraz 90 godzin w ciągu dwóch kolejnych tygodni.

Art. 7 reguluje przerwy w prowadzeniu pojazdu, natomiast art. 8 określa zasady korzystania z dziennych i tygodniowych okresów odpoczynku.

Przepisy te należy uwzględniać niezależnie od tego, czy kierowca wykonuje przewóz jako pracownik, zleceniobiorca czy przedsiębiorca.

Rozliczanie czasu pracy kierowców – dowiedz się więcej. 

Wymagania dotyczące kierowcy

Przedsiębiorca powinien również sprawdzić, czy kierowca spełnia wymagania przewidziane w ustawie o transporcie drogowym.

Art. 39a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym określa wymagania dotyczące kierowcy wykonującego przewóz drogowy, obejmujące m.in. odpowiedni wiek, uprawnienia do kierowania pojazdem oraz wymagania zdrowotne i psychologiczne.

Wymagania dotyczące badań lekarskich i psychologicznych określają odpowiednio art. 39j i art. 39k tej ustawy.

Forma zatrudnienia nie zwalnia zatem przewoźnika z obowiązku weryfikacji kierowcy pod kątem kryteriów.

Podsumowanie

Wybór pomiędzy umową o pracę, zleceniem a B2B powinien być poprzedzony oceną rzeczywistych warunków wykonywania pracy.

Jeżeli kierowca wykonuje pracę pod kierownictwem przedsiębiorcy, w określonym przez niego czasie i miejscu, właściwą formą jest co do zasady umowa o pracę. Wynika to przede wszystkim z art. 22 § 1 k.p.

Umowa zlecenia lub B2B mogą być stosowane, jeżeli charakter współpracy rzeczywiście odpowiada umowie cywilnoprawnej albo działalności gospodarczej. Nie można natomiast zastępować umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu tych samych, pracowniczych warunków wykonywania pracy.

Możliwe jest zarówno przejście z umowy o pracę na B2B lub zlecenie, jak i przejście w drugą stronę. Decydujące znaczenie ma nie sama zmiana dokumentu, lecz rzeczywista zmiana charakteru współpracy.

W transporcie międzynarodowym wybór formy zatrudnienia nie zwalnia ponadto z przestrzegania przepisów dotyczących czasu pracy kierowców, czasu prowadzenia pojazdu, odpoczynków oraz kwalifikacji kierowcy.

Podstawowe akty prawne

• ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności art. 22, art. 25 i art. 29;
• ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 734 i art. 750;
• ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, w szczególności art. 26–26c; aktualny tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 477;
• ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, w szczególności art. 39a, art. 39j i art. 39k;
• ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 5b ust. 1;
• rozporządzenie (WE) nr 561/2006, w szczególności art. 6–8

*Obrazek powstał z wykorzystaniem AI.