Wyliczanie wynagrodzeń kierowców busów – najczęstsze mity

W świecie transportu drogowego wiele mówi się o przepisach, czasie pracy kierowców i wynagrodzeniach. Niestety – równie wiele się przekręca. Zwłaszcza w kontekście kierowców busów, czyli pojazdów do 3,5 tony DMC. Przepisy są, a jakże – tylko nie wszyscy je znają albo nie chcą znać. Dlatego dziś bierzemy na warsztat najczęstsze mity dotyczące wyliczania wynagrodzenia tej właśnie grupy zawodowej.

Mit 1: „Kierowców busów nie obowiązuje Pakiet Mobilności”

Oj, jak bardzo nieprawda. Od 21 maja 2022 roku, zgodnie z unijnymi zmianami, Pakiet Mobilności obowiązuje także przewoźników wykonujących transport międzynarodowy pojazdami o DMC od 2,5 t do 3,5 tony. Tak, busiarze też podlegają pod te przepisy.

Oznacza to, że:

• muszą posiadać licencję wspólnotową,
• ich kierowcy podlegają zasadom delegowania (a co za tym idzie – odpowiednie stawki wynagrodzenia minimalnego w krajach UE),
• należy prowadzić ewidencję czasu pracy.

Pakiet Mobilności nie robi wyjątków dla „tych mniejszych” – kierowca na busie również pracuje, również przekracza granice i również podlega przepisom.

Źródło: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1055 z dnia 15 lipca 2020 r.

Mit 2: „Wystarczy, że kierowca wypełnia kontrollbucha – to już jest ewidencja”

Nie, nie i jeszcze raz nie.

Kontrolbuch (czyli zeszyt, książeczka, kartka do notowania aktywności kierowcy) to tylko pomocniczy dokument. Jego wypełnianie przez kierowcę nie jest jeszcze ewidencją czasu pracy – a już na pewno nie spełnia wymogów wynikających z polskich i unijnych przepisów.

To, że kierowca zapisze sobie: „08:00 – załadunek”, „10:00 – jazda”, „13:00 – przerwa”, nie oznacza, że jego pracodawca prowadzi legalną ewidencję.

Zgodnie z ustawą o czasie pracy kierowców, pracodawca ma obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy, a nie „posiadania zeszytu z notatkami”. Ewidencja ta musi uwzględniać m.in.:

• czas pracy,
• godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy,
• przerwy i odpoczynki,
• czas pracy w nocy,
• liczbę nadgodzin,
• wszelkie nieobecności.

Kontrollbuch może być źródłem danych do stworzenia ewidencji – ale sam w sobie nią nie jest.

Mit 3: „Przecież to tylko busiarz – nie obowiązuje go rozporządzenie 561/2006”

To zależy. I tu trzeba być precyzyjnym.

Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. reguluje czas prowadzenia pojazdu, przerwy i odpoczynki kierowców w transporcie drogowym – ale dotyczy ono pojazdów powyżej 3,5 tony DMC.

Czyli co? Busiarz nie ma limitów?

Otóż nie do końca. Choć 561/2006 formalnie nie obejmuje pojazdów do 3,5 t, to od wejścia w życie Pakietu Mobilności i rozszerzenia jego przepisów na busiarzy w transporcie międzynarodowym, pojawiły się nowe obowiązki:

• ewidencja czasu pracy (zgodnie z ustawą o czasie pracy kierowców),
• przestrzeganie przepisów krajowych i unijnych dotyczących delegowania i odpoczynków,
• od 1 lipca 2026 roku – obowiązek stosowania tachografów w busach w transporcie międzynarodowym (!).

Tak więc busiarz już teraz podlega pewnym zasadom, a za rok dojdzie jeszcze kontrola przez tachograf.

Mit 4: „Jak kierowca jest na umowie zlecenie, to wszystko jedno”

Tu już wjeżdża poważniejszy temat – forma zatrudnienia nie zwalnia z obowiązku przestrzegania prawa pracy i prawa transportowego.

Nawet jeśli kierowca busa wykonuje przewozy na podstawie umowy zlecenia, to:

• nadal obowiązują normy czasu pracy,
• nadal należy mu się wynagrodzenie za czas faktycznie przepracowany,
• w przypadku delegowania (np. praca w Niemczech) – przysługuje mu stawka minimalna obowiązująca w danym kraju.

Wielu przewoźników próbuje obchodzić przepisy przez kombinacje umów, ale kontrola PIP czy ITD potrafi szybko wyjaśnić temat – i na ogół nie kończy się to sympatycznie.

Mit 5: „Nie ma obowiązku wypłacania diety i ryczałtu za nocleg kierowcy busa”

Znowu: to zależy.

Jeśli kierowca jest pracownikiem, to zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie podróży służbowych – należy mu się dieta oraz ryczałt za nocleg, o ile nocował w pojeździe (i nie miał zapewnionego hotelu) oraz przebywał poza siedzibą firmy. Przypominamy, że za podróż służbową przysługują należności na pokrycie kosztów tylko wobec kierowców wykonujących krajowe przewozy drogowe.

Jeśli jednak pracodawca:

• zapewnił mu zakwaterowanie,
• albo odpowiednio rozliczył czas jako dyżur czy odpoczynek w kabinie
  to sytuacja może wyglądać inaczej.

Ważne jednak: nie można tego tematu zbyć jednym zdaniem typu „on śpi w busie i już”. Przepisy i orzeczenia są tu dość precyzyjne, a ewentualne spory często kończą się w sądach.

Podsumowanie

Nie da się ukryć – temat wynagrodzeń kierowców busów obrósł w mity, półprawdy i „bo tak się zawsze robiło”. Ale w świetle obowiązujących przepisów – zarówno krajowych, jak i unijnych – takie podejście może kosztować sporo. Finansowo i wizerunkowo.

Prawda jest taka:

• busiarz to też kierowca – podlega wielu przepisom,
• kontrollbuch to nie ewidencja,
• Pakiet Mobilności obowiązuje też kierowców busów,
• Rozporządzenie 561/2006 już za chwilę obejmie także busy w praktyce (poprzez tachografy).
• Wniosek? Lepiej trzymać się prawa niż później tłumaczyć się w ITD albo sądzie pracy.